25 porad dla początkujących pisarzy – tych naprawdę przydatnych

Nie oszukujmy się – wszyscy je uwielbiamy. Uczą, rozwijają, inspirują. Bez zbędnych wstępów, to mój subiektywny zbiór porad dla początkujących pisarzy.

1. Pisz dla przyjemności.

Frajda z pisania jest całkiem oczywista, gdy jesteśmy dziećmi, jednak dorośli… to już zupełnie inna sprawa. Tak, mamy tendencję do traktowania naszych pasji jako pracy (a stąd już bardzo blisko do nieprzyjemnego obowiązku). I tak, uważam, że to zazwyczaj kluczowy składnik, który niszczy nasz zapał i rozpuszcza motywację.

Wybrałam ją jako pierwszą z porad dla początkujących pisarzy, ponieważ zbyt często widzę (również u samej siebie), jak łatwo jest do pisania stracić serce.

W pełni rozumiem chęć traktowania pisarstwa jako swojego przyszłego pełnoetatowego zawodu – to również mój cel. Jeśli jednak masz już jeden etat (lub uczysz się, studiujesz, zajmujesz się domem), to kładzenie na siebie takiego rodzaju presji zazwyczaj kończy się przeciążeniem. Wyłącznie od Ciebie zależy, jakie tempo wybierzesz. Warto pamiętać jednak, że jeśli będziesz polegać wyłącznie na zrywach motywacji, odkładając na dalszy plan pracę zawodową, relacje, rodzinę czy własne zdrowie, może okazać się, że w efekcie będziesz musiał/a porzucić pisanie na rzecz ratowania tych obszarów.

Moim zdaniem lepiej w ogóle nie wywoływać pożarów, niż skupiać się na ich gaszeniu 🙂

To motto, według którego staram się obecnie żyć. Wynika z porzucenia kilku relacji, walki o własne zdrowie i wielu, wielu zawalonych nocy na rzecz pisania (które miały większe i mniejsze konsekwencje).

2. Bądź dla siebie cierpliwy/a.

Piszesz wolniej niż byś tego chciał/a? Znajdujesz kolejne powtórzenia i błędy? Twój bohater zmienia imię w trakcie powieści? Chociaż wydają się banalnymi błędami początkującego, zdarzają się każdemu, bez względu na doświadczenie (z czasem, zmniejsza się jednak ich nasilenie).

Warto pamiętać, że dobre pisarstwo w dużej mierze polega na poprawianiu i przepisywaniu. A to oznacza, że wybierając zawód pisarza, wybierasz również długie godziny poświęcone na korektę (nie mówiąc o tysiącach godzin przeznaczonych na planowanie powieści i dziesiątkach tysięcy godzin, które spędzisz na samym pisaniu).

3. Świadomie walcz z lękiem przed porażką.

Jeśli w trakcie tworzenia pierwszego szkicu powieści, pozwolisz sobie przede wszystkim na myślenie o pisaniu, będzie to znacznie mniej stresujący i zwyczajnie przyjemniejszy proces. Czas na poprawianie przyjdzie później. Czas na zastanawianie się pod tytułem: „Czy moja książka osiągnie sukces”, również warto, aby przyszedł, gdy stworzysz ostateczną wersję swojej powieści, a w najlepszym przypadku, dopiero po wysłaniu jej do kilku wydawnictw.

To nie jest proste. Nie ma tutaj jednej zasady czy rozwiązania. Budowanie świadomości na temat wewnętrznego krytyka czy mechanizmów obronnych pomoże Ci jednak zmniejszyć frustrację z powodu „blokad pisarskich”, a także pozwoli lepiej zaplanować własny proces pisania powieści. Nie musisz czytać podręczników psychologicznych, jeśli nie masz na to ochoty (chociaż to dobre źródło, które uczy budować bardziej realistyczne postacie). Wystarczy trochę googlowania i samoobserwacji. Obiecuję – popłaci! 🙂

rady dla pisarzy

4. Pamiętaj o robieniu kopii zapasowych…

… w co najmniej dwóch miejscach. Obsesyjne zapisywanie nowej wersji książki w chmurze, na pendrive’ie i w kilku miejscach na dysku, ma swoje bolesne uzasadnienie. Każdy, kto pisze od pewnego czasu (a nie oszukujmy się, większość z nas korzysta już z klawiatury) zapewne doznał wstrząsu w momencie awarii prądu, a co dopiero całego komputera. Większość pisarzy i copywriterów może wymienić co najmniej kilka historii na temat tego, w jaki sposób stracili swoje cenne słowa. „Kot odłączył zasilacz”; „W środku nocy nadpisałem plik”; „Chłopak sformatował mi dysk”; „Synchronizacja pomiędzy tabletem, a laptopem nie poszła zgodnie z planem”; „Usunąłem go, myśląc, że to starsza wersja”.

To jedna z porad dla początkujących pisarzy, która powinna trafić do każdego. Nie da się zapisywać zbyt często i w zbyt wielu miejscach. 

  • Warto wybrać dwa różne nośniki, tak, aby np. w przypadku awarii laptopa mieć dostęp do pliku w zupełnie innym miejscu.
  • Jeśli piszesz w Wordzie warto też ustawić większą częstotliwość automatycznych zapisów (znajdziesz taką opcję w ustawieniach).
  • Pamiętaj o czytelnym nazywaniu pliku (np. tytułem roboczym i datą), dzięki temu prawdopodobnie unikniesz usunięcia najnowszej wersji pliku lub zastąpienia jej starszą.

5. Testuj i kontynuuj to, co działa.

Każdą z porad na temat pisarstwa, pobudzania kreatywności czy sposobu pracy, warto traktować jako propozycję, a nie z góry ustaloną regułę. Nie zrozum mnie źle – są zasady, które trzeba poznać (interpunkcja, budowa zdania, struktura powieści), jednak nawet je można łamać.

Jeśli chodzi o wszystkie pozostałe wskazówki, warto, abyś dobierał/a je bardzo selektywnie. Nawet najlepsze porady dla początkujących pisarzy z ust mistrzów w swoim rzemiośle, mogą się u Ciebie nie sprawdzić. Warto próbować nowego, szukać odmiennych podejść, jeśli jednak coś zupełnie Ci nie leży, zwyczajnie, zrezygnuj z tego.

Porady dla początkujących pisarzy – styl i korekta

Poniżej znajdziesz zbiór kilku wybranych porad, które mogą pomóc Ci ulepszyć swoje przyszłe teksty, jak i ułatwią napisanie książki. Zdecydowałam się na zamieszczenie tutaj tylko kilku skróconych opisów, ponieważ planuję napisanie artykułów, które w odpowiedni sposób rozwiną i pogłębią konkretne tematy.

6. Poświęć czas na rozwinięcie swojego pomysłu.

Pomoże Ci to upewnić się, że jest to pomysł na fabułę książki lub opowiadania, który napiszesz z dużą przyjemnością. Czas poświęcony na rozwijanie pomysłu z pewnością popłaci w trakcie pisania – jasno zaplanowana fabuła sprawi, że napiszesz tekst znacznie szybciej, a także ograniczy ilość niespójności, które będziesz musiał/a poprawić w trakcie późniejszej korekty. Więcej o rozwijaniu pomysłu na fabułę książki, przeczytasz tutaj. 

7. Zawsze zadaj sobie TO pytanie.

Co bohater mojej powieści chce osiągnąć? 

8. Ogranicz research.

Stałe poszukiwanie materiałów i przeglądanie Internetu jest największym dystraktorem, jaki znam. Nie ma nic złego w tym, aby w pierwszej wersji powieści zostawiać puste luki, które uzupełnisz później.

Osobiście oznaczam je zazwyczaj jako „X” lub „XYZ” i oznaczam kolorem. Różne kolory mogą pełnić odmienne funkcje – dla przykładu: miejsca oznaczone na zielono wymagają rozwinięcie opisu; fioletowe sygnalizują konieczność głębszego researchu, a pomarańczowe mogą oznaczać miejsca, w których trzeba podjąć pewne decyzje. Osobiście wybieram kolory mniej jaskrawe, ponieważ te „żarówiaste” zbyt mocno mnie rozpraszają. Innym sposobem na oznaczenie takich miejsc jest dodanie komentarza – podobnie jednak jak w powyższym przypadku, zauważyłam, że taka forma nieco zbyt mocni mnie dekoncentruje, odciągając od pisania na rzecz zajęcia się tymi kwestiami (uwielbiam edytować!).

pisarki research

9. Zawsze myśl o akcji.

To szczególnie przydatna porada dla początkujących pisarzy. W tekstach mniej doświadczonych w pisaniu bardzo często wyróżnia się zbyt wolną akcję. Jej powodem są przede wszystkim: zbyt szerokie opisy, mało znaczące dialogi i skupienie na myślach bohatera, a nie jego działaniach.

Pomocną poradą może tutaj być:

Zawsze pytaj siebie: „Czy ten element popycha akcję powieści do przodu?”.

Jeśli odpowiedź jest negatywna, zastanów się: „Czy pełni on inną, ważną funkcję”, taką jak lepsze poznanie bohatera lub zbudowanie napięcia. Aby upewnić się, że powieść będzie wciągająca, każdy opis, dialog czy retrospekcja powinny wprowadzać coś ważnego z punktu widzenia jej czytelnika.

10. Opisuj tylko to, co ciekawe.

Antidotum na nudę? Wypełnij swoją opowieść intrygującą, pobudzającą akcją.

Szczotkowanie włosów i mycie zębów się do nich nie zaliczają. Chyba, że mają na celu pokazanie, że trucizna w paście do zębów powoduje, że jednego dnia, włosy głównej bohaterki zaczynają sypać się z jej głowy całymi garściami…

To „must have”, który powinien znaleźć się na każdej liście porad dla początkujących pisarzy… Naprawdę, nie ma potrzeby, abyś opisywał/a każdą minutę życia bohatera swojej powieści. I nie, czytelnik nie będzie miał nic przeciwko „przeskoczeniu” do tych interesujących wydarzeń.

11. Pokaż to, co znajome.

Jedną z popularnych porad dla początkujących pisarzy jest unikanie tego, co pospolite. Nie zgadzam się z tym. Lubimy to, co znajome. Zadbajmy więc o to, aby nasz bohater – jego życie, nawyki i doświadczenia były czymś, z czym czytelnik może się osobiście identyfikować.

12. Natychmiastowe ulepszenie stylu.

Jeśli jest to możliwe, zrezygnuj z przymiotnika, jeśli bardzo chcesz go zastosować, ogranicz się do jednego w zdaniu. Dobrą praktyką jest stosowanie w zamian precyzyjnych rzeczowników. I tak, zamiast: „krótkiej spódniczki”, warto użyć „miniówka”.

O tym, jak ulepszyć swój styl pisarski na pewno napiszę oddzielny artykuł.

13. Nie obawiaj się stosować prostszych odpowiedników.

Czasami warto zrezygnować ze skomplikowanych słów, jeśli możesz zastąpić je jego prostszym, krótszym odpowiednikiem. Poszukując kolejnych synonimów zdarza się, że wpadamy w spiralę wybierania określeń coraz trudniejszych i mniej użytkowych. Stosowane świadomie mogą fantastycznie ubogacić tekst, jednak w wielu przypadkach sprawiają, że tekst staje się mniej czytelny i płynny, niż mógłby być, gdybyśmy tylko nie obawiali się wyjść na „słabych pisarzy”.

14. Pobudzaj wszystkie zmysły.

Soczysta zieleń trawy i kuszące karminowe usta, to tylko początek… Czy do Twojego bohatera dotarł chrzęst rozgniatanej skorupy czy śmiech uczennic pobliskiej podstawówki? Jakie zapachy unoszą się w mieście, a jakie, w rodzinnym domu? Czy smog czuć również na koniuszku języka? Co bohater czuje pod opuszkami palców, gdy prześlizgują się po satynie, a co, gdy zatnie się ostrą krawędzią zardzewiałej, stalowej konstrukcji? Czy mrowienie w stopach i przechodzący przez ciało dreszcz wynikają z intuicji?

przydatne porady dla początkujących pisarzy

Pisarzu pisz!

15. Praktyka to nie wszystko.

Chociaż napisanie dużej ilości tekstów znacznie rozwinie Twój warsztat pisarski, nie powinieneś/aś zapominać o zbieraniu dodatkowej wiedzy i rozwoju swoich umiejętności w inny sposób. Ale…

16. Warto jasno określić czas na rozwój.

Czas przeznaczany na czytanie i słuchanie o pisarstwie, to nie jest czas poświęcony na faktyczne pisanie. Dlaczego o tym piszę? Ponieważ wbrew pozorom, bardzo często o tym zapominamy.

Co zazwyczaj robi zablokowany pisarz? 

  • Szuka inspiracji w ulubionej książce, serialu lub filmie,
  • Słucha wywiadów z pisarzami lub ogląda ich biografie,
  • Szuka porad na temat pisarstwa i poświęca godziny na czytanie o nich, nawet, jeśli zupełnie nie dotyczą tekstu, który tworzy.

Aby uniknąć pułapki „czytania o tym, jak pisać, zamiast zajmowania się pisaniem”, warto jasno określić czas, który będziesz przeznaczać na swój rozwój oraz ten, na praktykę. Nawet zablokowany pisarz może pisać. Nawet wtedy, gdy jest przekonany, że jest to niemożliwe. A najlepszym sposobem, aby sobie to udowodnić jest zabranie się do kolejnego tekstu.

17. Zadbaj o odpowiednie podejście.

Nie masz weny? A może po prostu wymagasz od siebie zbyt wiele?

O tym, dlaczego uważam, że wena twórcza nie istnieje, napisałam cały artykuł – jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat, zajrzyj do niego. Moja porada dla początkujących pisarzy, którzy czują się zablokowani?

  • Uznanie, że jest to wyłącznie stan naszego umysłu;
  • Wypracowanie nawyku codziennego pisania bez stawiania sobie warunków i oczekiwań;
  • Podjęcie się próby napisania czegokolwiek, z naciskiem na „cokolwiek to będzie, bez względu na tematykę, styl i wartość”.

18. Wyeliminuj zabójcę kreatywności.

Twój pomysł jest błyskotliwy, styl całkiem dobry, a składnia naprawdę zadowalająca. Do czasu… Przychodzi zwątpienie. I pułapka – porównywanie się do innych.

Bez względu czy to kolega z Twoich warsztatów pisarskich, znajoma poetka ze studiów czy światowej sławy pisarz – porównywanie się do nich, nigdy nie ma sensu. I warto, abyś jak najszybciej je zakończył/a.

Co powoduje porównywanie się do innych? Podburzenie pewności siebie, de-motywację, zrezygnowanie.

Czego Ci nie da? Upewnienia się, czy idziesz w dobrym kierunku. Przekonania się, czy Twój tekst jest dobry. Sprawdzenia, jak Twoja powieść wypada na tle innych.

Jedynym sposobem, aby stać się lepszym pisarzem jest praktyka i rozwój. 

pisanie książki

Kilka porad na temat edycji i korekty tekstów

19. Najpierw skup się na pisaniu, później na poprawianiu.

Moim zdaniem to kolejna z kluczowych porad dla początkujących pisarzy. Bardzo często jest to koło, które napędzane perfekcjonizmem i wątpliwościami, nie pozwala Ci ruszyć dalej. Jeśli od pisania odciąga się poprawianie szyku każdego zdania oraz szukanie synonimów do niemal każdego określenia… zatrzymaj się. Warto, abyś zadał/a sobie pytanie: „Czy chcesz, aby Twój proces pisania książki potrwał lata czy zmieścił się w kilku miesiącach?”.

Opcja druga?

20. Napisz powieść szybciej.

Od serca polecam Ci skupienie się na jak najszybszym napisaniu tak zwanego pierwszego szkicu powieści i przejściu do korekty dopiero wtedy. Takie podejście zwiększy szansę na to, że napiszesz książkę zanim dopadnie Cię znużenie, a także ograniczy przestrzeń na wątpliwości. 

21. Edycja to konieczność.

Gdy skończysz pisać swoją pierwszą powieść z pewnością będzie roznosił Cię entuzjazm i mam nadzieję, że również duma. Pamiętaj jednak, że pierwsza wersja, nigdy nie będzie gotową powieścią. Na edycję składa się poprawienie interpunkcji, usunięcie powtórzeń, ale również o wiele większe wyzwania, jak: dopilnowanie ciągłości fabuły, jej spójności, czy tego, aby zgadzała się linia czasowa.

22. Nie poddawaj swoich tekstów pod krytykę zbyt wcześnie.

Pod wpływem wątpliwości z pewnością wielokrotnie będzie korciło Cię, żeby przesłać tekst przyjacielowi, znajomej lub poszukać odpowiedniej osoby na forach. To swego rodzaju pułapka. Otrzymując pozytywną recenzję prawdopodobnie będziesz poddawał/a pod wątpliwość jej prawdziwość. Otrzymując negatywną zaczniesz zastanawiać się nad wprowadzeniem dalszych poprawek lub porzuceniem danego projektu.

Kolejnym z błędów (i tutaj nie boję się użyć stwierdzenia „błąd”) jest przesłanie do krytyki tekstu, który zwyczajnie nie jest gotowy. Dobry krytyk wyliczy szereg niespójności i błędów, co zwyczajnie może zniechęcić Cię do dalszego pisania.

liam-mckay-674319-unsplash-min

Jak stać się lepszym pisarzem?

23. Obserwuj.

Wszystkich i wszystko.

24. Czytaj. Bardzo dużo.

Nie tylko na temat pisarstwa. To jest wręcz drugorzędne, jeśli czytasz sporo książek w gatunku, w którym sam/a chcesz pisać. Taka lektura w najprzyjemniejszy, ale również w najbardziej efektywny sposób nauczy Cię reguł, które rządzą światem, bohaterami i wydarzeniami tych książek.

25. Skup się na tym, co ważne.

I nie, nie napiszę tutaj „po prostu pisz”. Chcę zakończyć ten zbiór porad dla początkujących pisarzy bardzo ważną dla mnie myślą.

Skup się na tym, co najważniejsze… dla Ciebie.

Co naprawdę chciałabyś/chciałbyś napisać? Co sprawia Ci radość? Co wzbudza emocje? To właśnie tekst, który powinien powstać.

Ten punkt po prostu nie mógł nie znaleźć się wśród moich porad dla początkujących pisarzy, ponieważ uważam, że w pisarskich rozmyślaniach, zbyt często koncentrujemy się na marketingowym aspekcie pisania książek (a uwierz mi, odpowiednio go doceniam – jestem marketingowcem z zawodu). Zamiast skupiania się na tym, co się sprzedaje, szczerze myślę, że warto skierować całą swoją uwagę, energię, inspirację i pasję na to, co Ty, jako pisarz, pokochasz całym swoim sercem. Dzięki temu książką, którą napiszesz (powieść czy opowiadanie, lub artykuły) będzie autentyczna i szczera. A to, czytelnicy z pewnością docenią.

4 myśli na temat “25 porad dla początkujących pisarzy – tych naprawdę przydatnych

  1. „4. Pamiętaj o robieniu kopii zapasowych…” – większość pisałem w zeszycie i podczas przepisywania dzieje się magia… rozwija się motywy, poprawia buraki, których się nie widziało latami. Polecam bo pisać można wszędzie gdzie złapie Nas natchnienie i przepisywanie to cudowna broń z burakami w tekście i pomyłkami.
    „13. Zrezygnuj ze skomplikowanych słów…” -dobrowolne zubażanie języka i potem młodzi nie używają prostych słów jak ów, drzewiej, ongiś itd. Raczej zanim użyjesz słowa np. bynajmniej to przynajmniej sprawdź co znaczy 😛 nie jak nasi politycy.
    „16. Warto jasno określić czas na rozwój.” -brzmi jak pierdółka z automotywacyjnych występów, w których chodzi tylko o to by konto tego od automotywacji go auto zmotywowało do następnych prelekcji 😛
    „17. Zadbaj o odpowiednie podejście.” -jak wyżej 🙂
    „22. Nie poddawaj swoich tekstów pod krytykę zbyt wcześnie.” -eeee tam lepiej szybko zostać polanym wodą niż napalić się latami, że jest się zajebistym i potem bum! I mamy to co mamy aktualnie wśród młodych ludzi wychowywanych w duchu możesz wszystko (a jest to gówno prawda typowa) i jesteś najlepszy bo tak ci mówią rodzice. Potem próbują różnych sportów, hobby, pisania, malowania itd. i okazuje się że bez ciężkiej pracy to są ciency jak anus węża i łapią się za kolejną rzecz i kolejną i kolejną. Nic nie zgłębione tylko liźnięcie do pierwszej porażki. Porażki hartują charakter i wykuwają twardą skorupę, że żadne późniejsze hejty człowieka nie wzruszają bo zna swoją wartość bo wykuwał ją w ogniu życia.
    „25. Skup się na tym, co ważne.” -ja jestem z tych zboczeńców co po prostu siadają bez planów itp. i piszę, taki wypocin świadomości, często jedna myśl na np. przedmiot, scenę tworzy mi całą resztę podczas pisania 🙂 Dopiero potem pojawia się potrzeba spojrzenia co jak i gdzie i czasem sprawdzania czy aby mi się coś nie pogubiło 🙂

    Polubienie

    1. Wielkie dzięki za komentarz 🙂 Zaznaczyłaś tutaj kilka kwestię, którą chętnie doprecyzuję w artykule („Zrezygnuj ze skomplikowanych słów” na rzecz „Nie obawiaj się stosować prostszych odpowiedników”). Zdecydowanie lepiej przedstawia to myśl, którą bardzo chciałam tutaj zawrzeć (cała lista to wskazówki dla początkujących pisarzy, z której nie skorzysta wielu bardziej doświadczonych w fachu).

      Super, że sprawdza się u Ciebie ręczne pisanie, niestety z powodu moich zdrowotnych problemów nigdy nie było dla mnie możliwe, aby pisać ręcznie dłużej niż przez kilka minut 🙂 Jeśli chodzi o kwestię odpowiedniego podejścia czy unikania przedwczesnej krytyki (pisałam tutaj o tekstach, które nie są ukończone i sprawdzone) jestem ogromną zwolenniczką podejścia m.in. Julii Cameron (wkrótce napiszę artykuł o jej książce „Droga artysty”). Wśród największych problemów zablokowanych artystów przedstawia się właśnie przedwczesną krytykę, lęk przed porażką czy perfekcjonizm. Warto pamiętać o tym, że różni ludzie wykazują różny poziom wrażliwości (również z neurologicznego punktu widzenia) i nie ma tutaj uniwersalnej zasady, co do budowania odporności m.in. na krytykę.

      W ostatnim punkcie piszesz dokładnie o tym, co próbowałam opisać 🙂 „Skup się na tym, co ważne” nie odnosiłabym do szkicowania fabuły czy zamysłu na sam tekst. Ale właśnie do pisania o tym, co intuicyjne, pojawia się naturalnie.

      Pozdrawiam Cię serdecznie! 🙂

      Polubienie

  2. Polecam serdecznie książekę Elizabeth Gilbert „Wielka magia. Odważ się żyć kreatywnie”. Autorka bestsellerów mówi o swoich sposobach na pisanie, twórczość wogóle i kryzysach :). Pozdrawiam

    Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s